Werksessie Energietransitie: ontwerpen voor eindgebruikers

Werkconferentie Topsector Energie 2018

Verslag werksessie TKI Urban Energy en TKI CLICKNL

Op 4 oktober 2018, tijdens de Werkconferentie Topsector Energie 2018, organiseerden TKI Urban Energy en TKI CLICKNL gezamenlijk de workshop 'Energietransitie: ontwerpen voor eindgebruikers'. Twee experts, ervaren in het ontwerpen voor de eindgebruiker en wetenschappelijk onderlegd in sociale psychologie, deelden hun kennis hierover.

Nathalie Waser vertelde over haar ervaringen met een wijkgerichte transitie-aanpak vanuit het programma Smart Energy Cities (bekijk de presentatie (pdf)). Ze ging in op de rol die ontwerpers kunnen spelen bij het ontwikkelen van o.a. communicatiemiddelen, participatietrajecten, warmte-oplossingen en ondersteunende diensten die aansluiten op de (verschillen in) wensen en behoeften van bewoners en ondernemers. Naar aanleiding hiervan werden de deelnemers gevraagd om voor zichzelf na te gaan wat hen het meeste zou motiveren om hun eigen woning te verduurzamen, en wat hen zou kunnen helpen om daadwerkelijk aan de slag te gaan.

Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers

De verschillen onder de deelnemers lieten direct zien dat er inlevingsvermogen en creativiteit nodig is om tot oplossingen te komen die aansluiten bij een diversiteit aan motivatoren en belemmeringen bij bewoners.

Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers

Gedragswetenschapper Gerdien de Vries liet de aanwezigen kennismaken met de theorieën van gedragsbeïnvloeding en -verandering (bekijk de presentatie (pdf)). De deelnemers aan de workshop gingen daar meteen mee aan de slag door een casus te behandelen. Zij verzonnen onbewuste gedragsinterventies om inwoners van een gemeente minder gas te laten verstoken met hun verwarming.

Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers Werksessie Energietransitie Ontwerpen voor eindgebruikers

Voor bewoners, huiseigenaren en gezinnen, sociale huurders en studenten bedachten de deelnemers aan de workshop, onder meer de volgende gedragsinterventies:

  1. het gewenste gedrag visueel zichtbaar maken: app met meldingen, "gasbudget" per week, huishoudens inzage geven in de oude t.a.v. nieuwe factuur, (geld)beloning voor besparingen;
  2. sociale controle: wijkmonitoring, elke woning warmtefoto, hotspots in de wijk ("hutspot hotspot"), burendag of straat-/buurtfeest, wedstrijd uitschrijven voor straat als team (met als hoofdprijs een complete energie-renovatie), publicatie erover in stadsblad;
  3. gewenst gedrag belonen, individueel of collectief, zoals (geld)beloningen of korting op belasting voor iedere bespaarde m3;
  4. het gewenste gedrag gemakkelijk maken, bijvoorbeeld door de duur van het koken te verkorten met Hello Fresh-achtige maaltijden en recepten;
  5. bewust maken van het ongewenste gedrag, bijvoorbeeld door een ijsbeer voor onder de douche aan te bieden of de douche na enkele minuten steeds kouder te laten worden;
  6. energiesysteem met bewegingssensoren waarmee ruimtes waar niemand is, niet verwarmd worden, hotelschakelaars;
  7. bij het isoleren van de zolder een gratis opruimcoach aan te bieden.