Green Deal Smart Energy Cities

Green Deal Smart Energy Cities

Een integrale aanpak voor energietransitie op wijkniveau  

Nederland wil in 2050 energieneutraal zijn. Gemeenten ontwikkelen daarom beleid om wijken en gebouwen te verduurzamen. Toch vinden nieuwe innovaties nog niet altijd goed de weg naar toepassing in de praktijk. Daar zijn verschillende redenen voor te noemen, zoals onvoldoende bekendheid van de innovaties, of doordat de communicatie tussen de gebouweigenaren en hun directe partners te technisch van aard is. Maar het kan ook komen door onzekerheid bij bewoners of eigenaren van gebouwen; over de financiering, over de werking van een technische toepassing, of over vertrouwen in een leverancier. Daarnaast gebeurt het vaak dat bewoners en gebruikers van gebouwen worden geconfronteerd met oplossingen die voor hen zijn bepaald, oftewel aanbod-gedreven verduurzaming in plaats van vraaggestuurd. 

Wat is Smart Energy Cities?

Smart Energy Cities is een publiek-privaat samenwerkingsverband van het ministerie van EZK, het ministerie van BZK, Netbeheer Nederland, de TKI Urban Energy en de TKI ClickNL. Binnen dit samenwerkingsverband is de Smart Energy Cities aanpak ontwikkeld om de energietransitie van wijken in Nederland te versnellen. De aanpak is ontwikkeld door teams van professionals in te zetten in 16 wijken en ter plekke samen te werken met gemeenten, netbeheerders, bewoners en bijvoorbeeld woningcorporaties. De geleerde lessen in deze 16 wijken zijn in synthese bijeenkomst met de professionals uitgewisseld en daaruit is een aanpak ontwikkeld en verrijkt. De ervaringen, geleerde lessen, de aanpak en het model zijn inzichtelijk gemaakt op de website van Smart Energy Cities.

Integrale wijkaanpak

De Smart Energy Cities aanpak is een integrale aanpak waarbij de sociaal/maatschappelijke benadering gelijktijdig wordt gecombineerd met technisch/economische innovaties. De ontwikkelde aanpak helpt gemeenten en wijken bijvoorbeeld om wijken versneld aardgasvrij te maken. De aanpak wordt gesymboliseerd door een groene, sociaal-maatschappelijke route en een blauwe, technisch-financiële route, zoals te zien is in de onderstaande illustratie. Beide routes worden gelijkwaardig en gelijktijdig in 5 stappen uitgewerkt én met elkaar verbonden. Ook is er aandacht voor een goede processtrategie, governance en besluitvorming. De gevolgde aanpak heeft als resultaat een integrale en adaptieve routekaart voor bijvoorbeeld 10 jaar.

 

Ontwerp.png

Adaptief management

Een belangrijk aspect van de routekaart is adaptief management. Er kan bijvoorbeeld worden begonnen met de aanpak van een aantal woningen die eenvoudig kunnen worden aangepast (een geen-spijt-maatregel), terwijl pas later een definitief besluit kan worden genomen over nieuwe warmte systemen voor andere delen van de wijk. Adaptief management betekent ook dat ontwikkelingen die impact kunnen hebben op de besluitvorming actief worden gemonitord. Op www.smartenergycities.nl is de aanpak interactief gepresenteerd, zijn tools en geleerde lessen te vinden en worden links gelegd met verhalen van projecten in wijken. De website bevat onder andere:

• Welke 5 processtappen nodig zijn om in een wijk te komen tot een effectieve, adaptieve routekaart met alle relevante partijen. Met do’s en don’t’s voor het proces

• Wat de essentiële elementen per processtap zijn. Door op de elementen te klikken worden de te nemen stappen en aandachtspunten verder toegelicht

• Tenslotte wordt verwezen en doorgelinkt naar een grote hoeveelheid handige tools, verwijzingen, voorbeelden die per element kunnen worden ingezet

• Naast het model zijn er ook project pagina’s opgenomen waarin de ervaringen van 16 projecten worden beschreven

Hoe zet je de Smart Energy Cities aanpak in?

De Smart Energy Cities aanpak is vooral effectief als er in de gemeente, of regionaal, een langere termijn ambitie en strategie is ontwikkeld op een duurzame energievoorziening over de wijken heen. Die strategie mag open zijn, maar het is belangrijk dat de relevante organisaties met elkaar weten welke richting het op gaat. Ook is het belangrijk dat de belangrijkste professionele stakeholders voor de wijk, zoals de gemeente, woningbouwcorporaties en eventuele andere professionele gebouweigenaren
zijn georganiseerd. Een gevoeld en georganiseerd gedeeld eigenaarschap is essentieel om geloofwaardig aan de slag te kunnen in een wijk met de Smart Energy Cities aanpak. In de wijk wordt een Smart Energy City team ingezet, bestaande uit een creative producer en een innovatiecoach. De creative producer begeleidt en stimuleert de ‘vraag’ van huurders en gebouweigenaren terwijl de innnovatiecoach het technische ontwerp en het aanbod van installaties inzichtelijk maakt voor alle betrokken partijen.

Het Smart Energy Cities team werkt in opdracht van de relevante stakeholders, zoals de gemeente, woningbouwcorporaties en eventuele andere professionele gebouweigenaren. De opdrachtgever(s) kunnen op basis van de routekaart besluiten nemen, gebaseerd op de informatie uit het ontwerpproces.

Over TKI Urban Energy

TKI Urban Energy is aanjager van energie-innovaties in de gebouwde omgeving en de infrastructuur. TKI Urban Energy vormt een netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en (overheids)organisaties en faciliteert hen bij investeringen in en onderzoek naar energie-innovaties in woningen, gebouwen en woonwijken. TKI Urban Energy biedt deze partijen financiering, praktische begeleiding en een platform voor samenwerking en kennisuitwisseling. De focus ligt op thema’s uit het innovatieprogramma als zonnetechnologie, warmtepompen, smart grids en maatregelen die leiden tot vermindering van energieverbruik. Een snelle transitie naar een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem in de gebouwde omgeving en de infrastructuur is de inzet.