Samenwerking met NWO: URSES+ programma

In het URSES+ programma konden onderzoekers met lopende projecten in het URSES-programma (Uncertainty Reduction in Smart Energy Systems) een aanvraag indienen voor een URSES+ project, waarmee ze hun onderzoek naar slimme en duurzame energiesystemen verder kunnen ontwikkelen met als doel praktische toepassing. Er zijn acht projecten gehonoreerd die nu (zomer 2018) halverwege de looptijd zijn. De projecten zijn gefinancierd door het TKI Urban Energy en het Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS Institute). De projecten dienen bij te dragen aan de toepassing, integratie en valorisatie van ontwikkelde kennis en oplossingen van het URSES-programma binnen de grootstedelijke context van de Metropoolregio Amsterdam.

Vermindering van onzekerheid

Het eerste gedeelte van het URSES programma begon in 2013 en loopt tot 2018. Het doel van dit programma is bij te dragen aan de vermindering van de onzekerheid voor actoren in de energieketen door de ontwikkeling van kennis en instrumenten die nodig zijn voor Smart Energy Systems (SES). Het is ook bedoeld om inzicht te geven in de oorzaken, aard en gevolgen van deze onzekerheden vanuit een sociaal- en gedragswetenschappelijk perspectief. Dit onderzoeksprogramma onderscheidt zich van andere programma's en projecten door zijn multidisciplinaire aanpak, waarin de verbinding wordt gezocht tussen meerdere disciplines zoals informatica, (controle)technologie, sociale en gedragswetenschappen, wiskunde, elektrotechniek en economie. De gezamenlijke expertise van deze disciplines is nodig om (delen van) smart grid-systemen te laten werken.

Begin 2014 zijn elf onderzoeksprojecten toegekend. Voor deze call was een budget van 6,5 miljoen euro beschikbaar, waarvan 2 miljoen is bijgedragen door Shell. De NWO-afdelingen Maatschappij- en Gedragswetenschappen, Exacte Wetenschappen en Technologiestichting STW zorgen voor het resterende deel van het budget. Uitgangspunt is dat het onderzoek zal leiden tot praktische toepassingen. URSES is onderdeel van de bijdrage van NWO aan de Topsector Energie en van het NWO-thema Duurzame Energie. Het programma is volledig in overeenstemming en in lijn met het TKI Urban Energy.

Vervolgstap: gericht op praktische toepassing

De voorzitter van de URSES programmacommissie, Professor Han La Poutre, geeft in een interview (rechts) uitleg over de focus van het URSES+ programma. Met het oog op de implementatie van innovaties, wordt de stap gemaakt om van het fundamenteel onderzoek uit het URSES-programma een vervolgstap te maken gericht op de praktische toepassing. Dit is het best concreet te maken in een bepaalde setting, bijvoorbeeld in een specifieke regio zoals Amsterdam. Vanuit deze gedachte is de  samenwerking met TKI Urban Energy, NWO en het AMS institute tot stand gekomen.

De onderzoeksresultaten binnen het URSES+ programma zullen dichtbij de praktijk liggen en zijn dus snel toepasbaar. Hierbij helpt het dat het programma in vergelijking met andere onderzoeksprogramma's relatief kort is, namelijk maximaal 2 jaar. Daarnaast heeft elk project bedrijven en organisaties die dicht bij het onderzoek betrokken zijn en zo snel op de hoogte zijn van de resultaten. De samenwerking is intensief, er is veel contact tussen de bedrijven en de onderzoekers.

Amsterdam biedt 'beweging en ruimte'

Innovatie is voor Amsterdam erg belangrijk, want zonder innovatie geen voorspoedige verandering in de toekomst. De deelname en bijdrage van AMS institute maakt het voor de onderzoekers mogelijk om hun URSES-projecten te vertalen naar praktische toepassingen in de metropoolregio Amsterdam als daar behoefte aan en draagvlak voor is. Daarnaast worden op deze manier toponderzoekers en het bedrijfsleven vanuit heel Nederland aan AMS en aan de metropoolregio Amsterdam verbonden. Volgens Sacha Stolp heeft Amsterdam veel aan de samenwerking met het URSES+ programma. Door middel van de onderzoeken kunnen de juiste vraagstukken bloot komen te liggen waar de markt de antwoorden op kan leveren. Bekijk het interview met Sacha Stolp (rechts) over de rol van Amsterdam binnen het URSES+ programma.

Acht onderzoeksprojecten binnen URSES+

In totaal zijn er acht onderzoeksprojecten die een vervolgstap zetten vanuit het URSES-programma. Deze ondezoeksprojecten zullen allemaal een verbinding met de regio Amsterdam hebben, waar testlocaties ter beschikking zijn gesteld. SMARTEST is het vervolg onderzoek van SMARTER naar het stabiliserend effect van duurzame consumenten op het energiesysteem. In het interview met Ellen van der Werff (rechts) wordt aanvullende uitleg gegeven over het SMARTEST onderzoek. In het tweejarige ABC-project wordt onderzocht of verschillende partijen een nieuwbouwwijk kunnen realiseren voor Amsterdam waarin de eindgebruikers een innovatief wijkgebonden energiesysteem in eigendom hebben. Een tussentijdse onderzoeksrapportage is hier te vinden. Meer informatie is te vinden op de website van DRIFT  en voor een overzicht van de discussie kunt u hier terecht.

Capaciteitsproblematiek en de mogelijke oplossing in nieuwe prijsmechanismen van elektriciteit worden onderzocht in het ENBARK+ onderzoek. Daarnaast is er een onderzoek over kleinschalige stedelijke energie opslag in Amsterdam West. In het ATES-SG+ project zijn drie musea rondom het Museumplein testlocaties voor de slimme ondergrondse warmwateropslagsystemen. De algoritmes uit het betreffende URSES onderzoek GCP, naar slimme algoritmes bij flexibel energieverbruik, krijgt vervolg in het onderzoek FFC, waar de algoritmes in praktijk worden getest in Amsterdam.

DISPATCH 2 gaat de onderzoeksresultaten uit het eerdere onderzoek gebruiken in de Amsterdam ArenA, dat volgens berichtgeving een van de eerste stadions is ter wereld dat klimaatneutraal is. Tegelijk krijgt het project Car as a Power Plant een vervolg in het URSES+ programma. De waterstofauto's worden in het CaPP-LIFE project getest op de locatie van het Shell Technology Centre Amsterdam (STCA).

Over TKI Urban Energy

TKI Urban Energy is aanjager van energie-innovaties in de gebouwde omgeving en de infrastructuur. TKI Urban Energy vormt een netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en (overheids)organisaties en faciliteert hen bij investeringen in en onderzoek naar energie-innovaties in woningen, gebouwen en woonwijken. TKI Urban Energy biedt deze partijen financiering, praktische begeleiding en een platform voor samenwerking en kennisuitwisseling. De focus ligt op thema’s uit het innovatieprogramma als zonnetechnologie, warmtepompen, smart grids en maatregelen die leiden tot vermindering van energieverbruik. Een snelle transitie naar een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem in de gebouwde omgeving en de infrastructuur is de inzet.