Ronde 1: Breakout- en werksessies

Deze 3 breakoutsessies belichten enkele grote ontwikkelingen in de innovatieve energiesector zoals circulair economy, waterstof en systeemintegratie. Wilt u liever meedenken en -praten? Meld u dan aan voor een van de werksessies. De werksessies uit ronde 1 worden herhaald in ronde 2.

Breakout sessies

Circulair plastics: hoe krijgen we dat met z’n allen voor elkaar?

Om een realistische roadmap te maken om alle plastics circulair te krijgen is inzicht in de hoeveelheden van de verschillende soorten plastics belangrijk.
Wat is er bekend over de hoeveelheden aan verschillende soorten plastics/polymeren die geproduceerd worden? En in welke hoeveelheden komen deze als afval beschikbaar voor mogelijke verdere verwerking? Een recente analyse door de TKI E&I laat zien dat er nog veel onbekend is voor de Nederlandse situatie. In deze sessie wordt een korte uitleg gegeven waar de verschillende plastics voor gebruikt worden. Verder ook antwoord op de vraag: hoe doen andere sectoren dit? Dit wordt uitgelegd aan de hand van voorbeelden uit de biobased sector, waar registratie van groen koolstof goed is opgezet.

  • Tafelgasten: Ronald Korstanje (programmamanager circulariteit TKI Energie & Industrie), Marieke Brouwer (onderzoeker duurzame verpakkingen, WUR-FBR), Theo Stijnen (directeur Plastics Europe), Loes Knotter (data consultant Studio Gear Up).

Waterstof nu voor het klimaat van morgen

We zijn alweer een jaar of 5 onderweg met de zogenaamde 3e waterstofgolf. Deze periode is anders dan de voorgaande, waarbij emissieloos vervoer centraal stond. Nu gaat het om de energietransitie als geheel. Met daarin de toekomstige dominante rol van duurzame elektriciteit, en de mogelijkheid om via elektriciteit groene moleculen te maken die nodig zijn voor een volledige energietransitie.

Het perspectief is enorm en veel initiatieven zien het daglicht. Verschillende landen, waaronder Nederland, hebben een waterstofstrategie en ‘Brussel’ onderschrijft de rol van waterstof als cruciale schakel in de energietransitie.
Een belangrijke vraag is waar we nu staan met waterstof? Deze breakout-sessie geeft daar een antwoord op.

  • Tafelgasten: Jörg Gigler (directeur TKI Nieuw), Jaco Reijerkerk (Ekinetix), Ruben van Grinsven (Shell), Marcel Weeda (TNO). U kunt via de chat vragen stellen aan de tafelgasten.

Systeemintegratie: meer dan de som der delen?

Het energiesysteem dreigt vast te lopen. Naarmate er meer (lokale) duurzame energie wordt geproduceerd, moet de gehele keten van productie, conversie, opslag, distributie en gebruik radicaal anders georganiseerd worden. Niet alleen op technisch vlak is dat complex. Ook vanuit bedrijfseconomisch, maatschappelijk en ecologisch perspectief liggen er forse uitdagingen. Dat vraagt om een doorbraak op systeemniveau.

Wat zijn de effecten op techniek, business modellen, besluitvorming en burgerparticipatie? Is Nederland klaar voor een systeemdoorbraak?Tijdens deze break-outsessie kijken we naar een nieuwe visie voor een radicaal andere ordening van de energiewaardeketen. En horen we vanuit de praktijk wat nu al de impact is van deze nieuwe benadering.

  • Tafelgasten: Jan Jaap van Halem (procesmanager Klimaatakkoord Provincie Limburg), John Hodemaekers, (innovatiemanager, Stedin), Projectlead FLEX Hoogdalem 2.0.(onder voorbehoud), Mart van Bracht (programmadirecteur Systeemintegratie). 

Werksessies (ronde 1 en 2 - worden dus herhaald)

Wat is de kennisoogst van 8 jaar samenwerken in de topsector energie?

En hoe zorgen we ervoor dat deze kennis bijdraagt aan de versnelling van morgen?
Het nieuwe missie gedreven innovatiebeleid vraagt om een versnelling van de verduurzaming van het energiesysteem in Nederland. De collectieve kennisbasis daarvoor is in acht jaar Topsector energiebeleid gelegd. Daarin hebben een aantal cruciale actoren een belangrijk rol bij gespeeld.
RVO heeft deze collectieve basis in kaart laten brengen door wetenschappelijke onderzoekers en een goed ingevoerde journalist. Daartoe is de opbouw van acht kennisnetwerken in kaart gebracht, is geïnventariseerd wie de cruciale spelers zijn en is middels interviews met een groot aantal sleutelspelers beschreven wat zij binnen de Topsector energie hebben geleerd ten aanzien van de technisch-economische en sociaal-maatschappelijke aspecten ven energie-innovaties en hoe ze deze kennis met andere stakeholders hebben gedeeld.
In deze workshop krijgt u meer inzicht in het functioneren van enkele voor de energietransitie essentiële kennisnetwerken. We willen met u te toetsen of  deze inzichten worden herkend en vooruitblikken op de vraag hoe we deze lessen kunnen meenemen in het missie gedreven beleid. De insteek is om hierbij de onderzoekers en een of twee direct betrokken kennisbrokers* aan het woord te laten over hun rol binnen het energie innovatie ecosysteem.
Grijp deze kans om input te geven op de vraag hoe we de oogst van de afgelopen 8 jaar kunnen inzetten voor de versnelling van morgen.

Het ruimtelijk potentieel van zonnestroom in Nederland

We lichten de resultaten uit een studie naar het potentieel van zonnestroom toe. Met een aantal sprekende voorbeelden laten we zien hoe de verkregen inzichten gebruikt kunnen worden voor de innovatieagenda maar ook door beleidsmakers.

Waterstof afwegen in de energiemix

Hoe weeg je de rol van waterstof in het keuzeproces van gemeenten voor de verduurzaming en energiemix van hun wijken? Welke rol kan waterstof spelen in de energiemix van de gebouwde omgeving? Om hier helderheid over te krijgen zijn diverse partijen bijeengebracht in het WaterstofLab. Vera Haaksma (teamleider energie-infrastructuur, gemeente Utrecht) zal vanuit haar perspectief de uitdagingen rondom de gemeentelijke verduurzaming van de gebouwde omgeving toelichten. Haar wens is om bewoners alvast duidelijkheid te geven vanwege de lange termijn die processen hebben en die nu in gang gezet worden.  Met het achterliggend doel dat bewoners daardoor tijdig in actie komen. Haar vraag is dan ook: wat is een goede strategie voor het aanwijzen van wijken voor juist wel of juist geen duurzame gassen? In deze Theory U case clinic/workshop wordt hier met elkaar dieper op ingegaan.

Hoe houden we een digitaliserend energiesysteem eerlijk, inclusief en democratisch bestuurbaar?

Naarmate het energiesysteem verder digitaliseert kan dit oneerlijker, exclusiever en democratisch lastiger te besturen worden. Dit was de diepe en gedeelde zorg van een groep insiders in het energiesysteem, die in juni 2018, in Wageningen bij elkaar kwam.
Het verandernetwerk dat ontstond (‘de Club van Wageningen’) bestaat uit een groep mensen vanuit netbeheerderders, energieleveranciers, energiecoöperaties, wetenschap, overheden, digitale startups en ict-bedrijven, die op eigen titel en vanuit persoonlijk leiderschap werken aan de gezamenlijke missie:
Laten we zorgen dat ook een verregaand gedigitaliseerd energiesysteem eerlijk, inclusief en democratisch bestuurbaar blijft!
Publieke waarden als eerlijkheid, inclusie en democratische bestuurbaarheid – zitten ingebakken in het analoge, centralistische energiesysteem, maar niet in digitale marktlogica en wetten. Tenzij, we digitale energieoplossingen bewust gaan ontwerpen met publieke waarden als uitgangspunt kunnen deze waarden verdwijnen. Hoe meer digitale platforms een rol gaan spelen om duurzame vraag en aanbod op elkaar af te stemmen, hoe meer aandacht hiervoor nodig is.
We starten met een korte inleiding over wat de Club de afgelopen 2 jaar heeft ontdekt. Vervolgens inventariseren we uw vragen (gekoppeld aan concrete situaties), om daar ‘intervisie-achtig’ mee aan de slag te gaan.

10 Lessons-learned over innovatieve startup en MKB financiering

Valorisatiehulp in de praktijk. De Topsector Energie is vorig jaar gestart met het Financieringsloket voor MKB-ondernemers. In deze sessie wordt inzicht gegeven over MKB-ondernemingen die private financiering zoeken. Vaak is cofinanciering van de verschillende subsidies met eigen vermogen problematisch. Dit heeft er onder andere mee te maken dat innovaties in de energiesector kapitaalintensief zijn hebben; een lange ontwikkeldoorlooptijd kennen en de afzetmarkt die soms sterk is geconsolideerd (beperkt aantal klanten). Wie zijn deze MKB-ondernemingen? Welk type financiering zoeken? Waar lopen ze tegen aan? Waar en waarom gaat financiering van MKB-ondernemers vaak toch mis? Bij wie kunnen ze terecht en houdt ‘Investor ready” zijn precies in?
Kortom, in deze sessie komen 10 lessen naar voren van 1 jaar Financieringsloket. De sessie is bedoeld voor iedereen met een interesse in financieringsuitdagingen van MKB-ondernemers en hoe de Topsector (met anderen) de valorisatie van innovaties kan versnellen.

Het Paradijs op aarde begint in Nederland met de energietransitie

Dit is de titel van het tafelgesprek en de documentaire van Ruud Koornstra over de energietransitie. Samen met zijn dochter als cameravrouw trok hij onlangs het land in om mensen te interviewen over de energietransitie. VPRO’s Tegenlicht maakte er een trailer van en binnenkort is de documentaire op een van de NPO-kanalen te bewonderen. Koornstra: ‘Er zijn mensen die roepen dat de overgang naar betaalbare en duurzame energie in 2030 niet haalbaar is. Maar ik wil niet weten wat er niet kan, ik wil weten wat er wel kan. En geloof me: het kan. Daarom heb ik in mijn film mensen geïnterviewd die uitleggen hoe. Ik sprak met bedrijven groot en klein, met ondernemers, wetenschappers, NGO’s, bestuurders. Dus geen gewogen journalistiek, geen hoor en wederhoor, maar gewoon om hun realistische mening te horen.’

Koornstra - programmamaker, ondernemer in elektrische auto’s (NewMotion), uitvinder van LED-verlichting (Lemnis Lighting) en groene stroom (OXXIO), en nu: verkleed als Nationale Energiecommissaris en officieel coördinator namens het Ministerie van Buitenlandsezaken van SDG7 - gaat tijdens deze sessie met u in gesprek over de inhoud van de film en een aantal bijzondere conclusies en aanbevelingen. Bekijk ook 'The making of'.

Voedselteelt en energieproductie in windparken op zee

In 2050 zal een flink deel van de Nederlandse Noordzee bedekt zijn met windparken. Dat lukt alleen als er goed wordt samengewerkt op de Noordzee met de huidige en toekomstige gebruikers van die ruimte. Een van de toekomstige gebruikers is de voedselteelt. Het delen van de ruimte in een windpark (multi-use of meervoudig ruimtegebruik) is al lang een thema van gesprek en onderzoek.
In deze sessie gaan we in op het stimuleringsbeleid voor de realisatie van innovatieve voedsel- en energieproductie binnen de windgebieden. Dus van theorie naar praktijk. En zoeken we de synergie tussen activiteiten van een windpark en meervoudig gebruik.
De Community Of Practice Noordzee verzorgt deze sessie.

Hoofdwegen op de routekaart elektrificatie in de industrie

De elektriciteitssector zoekt een duidelijker beeld van de vraagontwikkeling en de condities waaronder elektrificatie voor de industrie rendabel kan zijn. Vanuit de industrie is behoefte aan oplossingen voor knelpunten die elektrificatie nu nog belemmeren. De hoofdvraag is wat het potentieel is voor elektrificatie binnen de industrie richting 2030 en 2050? Onder welke randvoorwaarden dit potentieel ontsloten kan worden? En hoe de resulterende additionele elektriciteitsvraag van invloed is op de elektriciteitssector en de nationale CO2-emissies.
Industrie- en elektriciteitssector ontwikkelen samen een routekaart elektrificatie in de industrie, onder begeleiding van TKI Energie en Industrie. Daarin verkennen ze de mogelijkheden en knelpunten rond elektrificatie in de industrie. Deze werksessie is bedoeld om de eerste resultaten van de routekaart te toetsen en aan te scherpen.

Circulaire Windparken

Verspilling van materialen begint een steeds belangrijker maatschappelijk probleem te vormen. Door de overheid is daarom het doel geformuleerd om in 2030 het gebruik van nieuwe materialen met 50% te verminderen. Ook binnen de offshore windsector begint vermindering van materiaalgebruik en het aanpakken van een toenemend afvalprobleem sterk aan belang te winnen. In het ‘Moonshot project’ Circular Wind farms wordt gezocht naar wegen om de windindustrie te transformeren naar een circulaire value chain waarin materialen optimaal worden hergebruikt. Het circulair maken van de windindustrie kan alleen door samen te werken met alle partijen uit de keten. Dit moet leiden tot het identificeren en ontwikkelen van business cases die moeten leiden tot concrete acties van stakeholders. Het project maakt daarbij graag gebruik van de gelegenheid om input vanuit de Topsector Energie in de breedste zin te mobiliseren door middel van deze werksessie.