Verduurzamen industriële warmte verdient lange adem

Nieuwsbericht |
TKI Energie en Industrie
Topsector Algemeen
|
warmtepomp

De industrie heeft jaarlijks vele honderden petajoule aan warmte nodig. Nu is meer dan 95% daarvan nog afkomstig van fossiele bronnen, zoals aardgas, olie en steenkolen. Met het project Sustainable Process Heating (SPOT) wil een consortium van Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen die warmtehuishouding grondig verduurzamen. 

In 2019 schreef TNO zich met een consortium van partners in voor de subsidieregeling Joint Industry Projects (JIP). “Met ons SPOT-project willen we verschillende kansen voor verduurzaming in de industrie onderzoeken”, zegt projectcoördinator en TNO-onderzoeker Simon Spoelstra. “We kijken enerzijds naar de voorkant van de processen: van welk duurzaam energieaanbod kunnen bedrijven gebruikmaken? Anderzijds is de achterkant van processen belangrijk: kunnen bedrijven restwarmte hergebruiken, zodat ze minder aanbod van energie nodig hebben?”

Opties voor hoge en lage temperatuur

Uitgaande van lopende activiteiten met de industrie heeft TNO de mogelijkheden voor verduurzaming geordend in 4 kwadranten. De variabelen hierin zijn: aanbod en hergebruik van warmte, en een hoge- en lage-temperatuur warmte met als grens 200°C. “Voor elk kwadrant hebben we een werkpakket gemaakt met mogelijke, duurzame warmteketens”, zegt Spoelstra.

Van waterstof tot metal fuels en ammoniak

Spoelstra neemt één werkpakket als voorbeeld: duurzaam energieaanbod voor hoge-temperatuurwarmte. In dit project wordt gekozen voor elektriciteit. Duurzame elektriciteit kan direct worden ingezet voor hoge-temperatuurverwarming. Maar dan blijft er een opslag- en transportprobleem. Deze processen lenen zich ook voor verwarming door een koolstofvrije brandstof, die je uit duurzame elektriciteit maakt. Dat kan bijvoorbeeld waterstof, metal fuels of ammoniak zijn. En bij al die opties is het belangrijk dat je een buffer hebt om de energie in op te slaan om vraag en aanbod in balans te brengen."

Nieuwe waardeketens analyseren

De opties leiden tot waardeketens waarvan de onderzoekers de voor- en nadelen analyseren zoals, kosten, efficiëntie, investeringen voor individuele bedrijven en voor de infrastructuur in de omgeving. “Zo bepalen we de meest robuuste systemen voor de nabije toekomst.”

Langdurig warmteprogramma

Eind februari gaat SPOT van start voor een looptijd van 3 jaar. "We hopen tegen die tijd sommige systemen zo ver gebracht te hebben, dat ze klaar zijn voor demonstratieprojecten." De projectpartners willen die ontwikkeling niet loslaten, verklapt Spoelstra. "We zijn met een kerngroep en schil van bij elkaar zo’n 20 partijen een langdurig warmteprogramma begonnen. Met elkaar willen we innovatieve slagen blijven maken."

Nieuwe MOOI-regeling

Vanwege het langdurige warmteprogramma is Spoelstra blij met de komst van de nieuwe regeling Missiegedreven Onderzoek, Ontwikkeling en Innovatie (MOOI). MOOI opent in februari en wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). “Het is een regeling die langere programma’s met een integrale aanpak ondersteunt. Dat is precies wat je bij ingewikkelde innovaties in de industrie nodig hebt: een lange adem.”

Meer weten?