Razendsnel Inzicht in de meest efficiënte warmtevoorziening

Nieuwsbericht |
TKI Urban Energy
|
Tomahawk

EnergyGO heeft een softwareprogramma ontwikkeld om razendsnel inzicht te krijgen in de kosten van omschakeling naar aardgasvrije woningen. Tomahawk neemt zowel de bovengrondse kosten voor de aanpassing van woningen mee als de ondergrondse investeringen in de infrastructuur. Doordat je verschillende warmtescenario’s voor een willekeurig gebied kunt doorrekenen, is voor alle stakeholders heel snel duidelijk wat de financiële impact en de CO₂-uitstoot van een bepaalde keuze zijn, aldus Bart Roossien, medeoprichter van EnergyGO.

Voor welk probleem hebben jullie een oplossing gevonden?

“Nederland wil 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen aardgasvrij maken. Als energieadviseurs en softwareontwikkelaars liepen we er al in 2014 tegenaan dat er twee verschillende werelden zijn. Bovengronds zijn partijen bezig met energiebesparing en alternatieven voor aardgasverwarming in gebouwen. Ondergronds werken netbeheerders en warmtebedrijven aan de aanleg van warmtenetten, verzwaring van het elektriciteitsnet en het aanpassen of weghalen van gasleidingen. Deze werelden functioneren los van elkaar, terwijl keuzes die voor woningen worden gemaakt impact hebben op de infrastructuur die je nodig hebt en vice versa. Zo kun je wel een all-electric woonblok realiseren, maar daar moet het elektriciteitsnet wel op berekend zijn. En andersom: als een warmtebedrijf een warmtenet aanlegt, zit je daar als woningeigenaar aan vast. Bovendien zijn bij de transitie heel veel partijen betrokken – woningcorporaties, gemeenten, particuliere eigenaren, bewoners, projectontwikkelaars, aannemers, netbeheerders. Waar de kosten komen te liggen is afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden. Als je geen inzicht hebt in de kosten van verschillende warmtescenario’s, kan dat tot suboptimale keuzes leiden en uiteindelijk tot onnodig hoge maatschappelijke kosten.”

Wat houdt jullie oplossing in?

“Het handmatig doorrekenen van verschillende warmtescenario’s is complex, tijdsintensief en kostbaar. Daarbij sluipt een foutje in Excel er snel in. Wij hebben het softwareprogramma Tomahawk ontwikkeld waarmee je voor een willekeurig gebied heel vlot meerdere scenario’s kunt verkennen en analyseren. We maken gebruik van openbare data, zoals de BAG en Actuele Hoogtekaart Nederland (AHN). Dat zetten we om in een driedimensionaal model van het gebouw. Vervolgens wordt bouwfysisch berekend wat de warmtevraag is en in hoeverre een lucht/water warmtepomp of warmtenet bijvoorbeeld daaraan kan voldoen. En wat de kosten daarvan zijn. Het resultaat is een overzicht van de benodigde investerings- en operationele kosten voor een woning én de ondergrondse infrastructuur. In Tomahawk zijn kentallen opgenomen voor een snelle indicatie. Die kunnen je door eigen, meer gedetailleerde gegevens vervangen of aanvullen.”

Wat is zo baanbrekend aan Tomahawk?

“We maken gebruik van open data. Dat is uniek. Daarnaast wordt bij veel projecten de zogeheten Startanalyse gehanteerd. Die baseert zich op een energielabel van een woning. Wij rekenen met vierkante meters en hoeveel dat kost. Dat is dus veel gedetailleerder. Verder biedt Tomahawk de vrijheid om een gebied te kiezen. Andere methoden gaan uit van een buurt of wijk. Nu zijn de ‘bloemkoolwijken’ uit de jaren ’80 nog wel redelijk homogeen, maar als je in een wijk uit de jaren ’50 woont die herontwikkeld is met rijtjeshuizen en hoogbouw op 20 meter afstand van elkaar, kun je daar niet één label op plakken. Met Tomahawk kun je kiezen welke woningen goed bij elkaar passen en daar je berekeningen op loslaten. En tenslotte kun je de kosten van bepaalde technieken aanpassen. Andere pakketten rekenen met vaste kosten voor isoleren, warmtenetten of warmtepompen. Maar een woningcorporatie betaalt een andere prijs dan een particuliere eigenaar of een collectief van eigenaren. Die variatie kun je toevoegen in onze software.”

Wat zijn de voordelen?

“Tomahawk geeft alle stakeholders heel snel inzicht in de financiële impact van bepaalde keuzes. In 5-10 minuten heb je al een eerste indicatie in de kansen en kosten dankzij de kentallen. Als klant kun je daar zelf mee spelen. Je kunt ook samen met andere partijen om tafel gaan zitten en verschillende oplossingen voor een gebied doorrekenen en bespreken. Het helpt gemeentes onderbouwd, transparant en open de discussie aan te gaan met betrokkenen over de uitkomsten van diverse scenario’s. Zelfs als je niet of in een laat stadium betrokken wordt, kun je doorrekenen wat het betekent voor je eigen organisatie, bijvoorbeeld voor de vastgoedportefeuillestrategie van een woningcorporatie.

De meeste pakketten zijn onderdeel van een advies en niet commercieel verkrijgbaar. Wij bieden Tomahawk in licentie aan. Een woningcorporatie of gemeente kan zelf de gegevens invullen en verfijnen. Het is daarom relatief goedkoop, zeker als je het vergelijkt met handmatig doorrekenen.

Een ander voordeel is de flexibiliteit. Je kunt scenario’s aanpassen en bent niet afhankelijk van de administratieve grenzen van buurten. Het programma blijft weg van gevoelige kwesties. De CO2-uitstoot is een van de parameters. Je kunt bijvoorbeeld de kosten doorrekenen van een warmtenet dat gevoed wordt uit een biomassacentrale waarbij je biomassa als CO2-neutraal beschouwd of juist niet.

Ons doel is uiteindelijk om 20 procent op de maatschappelijke kosten te besparen. Dat is lastig te meten, ook omdat er nog weinig aardgasvrije wijken zijn. Die kostenreductie halen we in elk geval wel met het vermijden van honderden uren rekenwerk. Wij bieden inzicht in álle kosten.”

Wat zijn jullie uitdagingen?

“De beschikbaarheid van open data. Data die openbaar zouden moeten zijn, blijken dat niet altijd te zijn of ze zijn niet beschikbaar in het juiste format of ze zijn incompleet of bevatten fouten. Daarnaast is de ontwikkeling van de tool technisch complex. Mensen zijn creatief. Software is dat niet, die moet het doen met strakke regels. Neem de topologie van een warmtenet. Wij kunnen lijntjes trekken als een boomstructuur of als een grid. Software gaat niet zomaar lijntjes trekken, die snapt niet waarom.”

Hoever zijn jullie nu?

“De eerste versie van Tomahawk is af en commercieel verkrijgbaar. We hebben het programma in vijf woongebieden getest, waaronder Noordwijkerhout, Amersfoort en Megen. De resultaten zijn goed: onze data en de praktijkdata komen goed overeen en de deelnemende woningcorporaties en gemeenten zijn van mening dat je er echt iets mee kunt. Het werkt en heeft al klanten opgeleverd. De eerste versie is primair bedoeld voor aardgasvrije woningen, puur gericht op de warmtevraag. In de tweede versie nemen we ook koeling, de vijfde generatie warmtenetten en smart grids mee. Tomahawk 2.0 willen we nog dit jaar op de markt brengen.”

Wat hebben jullie aan TKI Urban Energy?

“Voor de eerste versie van Tomahawk hebben we in 2018 subsidie gekregen van TKI Urban Energy. Voor 2.0 hebben we wederom subsidie ontvangen. Met dit tweejarige project zijn we vorig jaar november begonnen. TKI Urban Energy heeft een bijzonder goed netwerk. Bij de eerste aanvraag heeft dat geholpen om projectpartners te vinden. En ze helpen ons om beter zichtbaar te worden binnen hun netwerk.”

www.tomahawk-energy.nl

www.energygo.nl