"Onderzoek naar energiesysteemintegratie is hard nodig"

Nieuwsbericht |
Systeemintegratie
Topsector Algemeen
|
'

Hoe zorg je als land voor een veilige, betaalbare en effectieve transitie van fossiele naar duurzame energie? Het integreren van nieuwe energiebronnen en -systemen is daarvoor essentieel. De Topsector Energie en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) organiseren en financieren onderzoek naar die integratie. Ze vertellen erover in hun gezamenlijke werksessie ‘Energiesysteemintegratie’ op de Werkconferentie Topsector Energie.

Dat het onderwerp ‘energiesysteemintegratie’ leeft onder de Werkconferentie-bezoekers is duidelijk: praktisch elke plek voor deze werksessie is bezet. Het publiek luistert aandachtig naar de inleidende keynote van Mart van Bracht, Directeur Programma Systeemintegratie van de Topsector Energie. ‘Hoe krijgen we ons energiesysteem toekomstbestendig, betaalbaar en betrouwbaar?’ Daar draait het programma om dat we samen de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek opgezet hebben: Energy System Integration: towards a futureproof, affordable and reliable energy system (ESI-FAR).’

Nieuw energiesysteem vormgeven

"Elektrische mobiliteit, the internet of things en windmolenparken op zee: we krijgen in hoog tempo met nieuwe energiebronnen en -systemen te maken", vertelt Van Bracht. "Bronnen en systemen die geïntegreerd moeten worden. Daarom zoeken we consortia van wetenschappers en publiek-private partijen die hier onderzoek naar willen doen". Dat onderzoek richt zich op thema’s als ‘fact-based-besluitvorming’, ‘planning en beheer van energie-infrastructuren’ en ‘digitalisering’.

Van Bracht: "We staan als maatschappij voor de uitdaging een complex nieuw energiesysteem vorm te geven. Onderzoek is dus hard nodig. Denk bijvoorbeeld aan de rol van besluitvorming. Het energiesysteem wordt steeds meer 'van ons allemaal". Heeft iemand zonnepanelen op zijn of haar dak? Dan is die persoon al onderdeel van het systeem. Vragen die dan relevant worden zijn: in hoeverre heeft zo’n particulier invloed op besluitvorming? En hoe raakt hij of zij enthousiast om aan deze besluitvorming deel te nemen? Daar willen we met dit programma antwoord op geven.’

Publiek-private samenwerking stimuleren

Na Van Bracht neemt Mark van Assem het woord. De Topsector Energie-coördinator bij NWO legt uit hoe onderzoek tussen NWO en publiek-private partijen tot stand komt. ‘Wij hebben jaarlijks € 1 miljard euro beschikbaar om onderzoek op universiteiten en hogescholen te financieren. Dat gaat om diepgaand, langdurig onderzoek; trajecten die 4 of 5 jaar lopen. Steeds vaker is dat toegepast onderzoek, waarbij onderzoekers in de praktijk werken. Bijvoorbeeld in een demo-omgeving, zoals een woonwijk om innovatieve technieken direct in uit te testen.’

De praktijkdata die dit soort studies opleveren zijn waardevol, zegt Van Assem. ‘Het loont om met NWO te werken, want resultaten zijn voor de partijen waarmee we samen onderzoek doen als eerste inzichtelijk en toepasbaar. Daarnaast kan je onderzoek van input en sturing voorzien en zo de relevantie voor de praktijk helpen vorm te geven. Tot slot: je maakt deel uit van ons netwerk. Dat betekent toegang tot universitaire onderzoekers in allerlei interessante projecten en een plek om toekomstig personeel te werven.’

Software-engineers inzetten

De derde en laatste keynote van deze werksessie komt van Jason Maassen, Technology Lead Efficient Computing bij het Netherlands eScience Center. ‘Wij zorgen voor de ontwikkeling en toepassing van software die nodig is voor wetenschappelijk onderzoek. Dat doen we in de eerste plaats door één van onze 46 software engineers te detacheren bij wetenschappelijke projecten. Wat hen zo waardevol maakt? Een combinatie van 2 skills: goed met wetenschappers kunnen praten om erachter te komen wat ze nodig hebben én weten welke ICT-oplossingen zij nodig hebben.’

Een voorbeeld van zo’n detachering is het virtual laboratory for plant breeding-project van de universiteit van Wageningen. ‘Hierbij worden tomaat- en aardappelzaden in een simulatie virtueel veredeld door middel van genetische analyse. Onze engineers maakten speciale tools en datasets om inzicht te geven in verschillende plantenrassen. Ook ontwikkelden ze een applicatie om data te groeperen. Dit soort innovaties brengen de wetenschap verder.’

Jonge wetenschappers aan het woord

De werksessie Energiesysteemintegratie eindigt met een ‘postersessie’. Hierin leggen 4 jonge wetenschappers hun onderzoek uit aan de hand van een poster. Het publiek wordt in 4 groepen verdeeld en rouleert langs de onderzoekers. Elke groep gaat na 5 minuten naar de volgende presentatie. Bijvoorbeeld die van Laurens Stoop van de Universiteit Utrecht. ‘Ik onderzoek de invloed van het weer op duurzame energie op het Europese elektriciteitsnet. Duurzame energie is weersafhankelijk en daardoor erg variabel. Complexe systemen kunnen de opwekking van energie en de vraag daarnaar aan elkaar koppelen. Ik identificeer de meteorologische condities die op het elektriciteitsnet grote impact hebben, gebruikmakend van klimaatsimulatiedata."

Een andere wetenschapper, Linda Steg van de Rijksuniversiteit Groningen, vertelt over efficiënte, betrouwbare en duurzame gedecentraliseerde energiesysteemintegratie. "Ik onderzoek hoe we die mogelijk kunnen maken. Dat doe ik vanuit een interdisciplinair perspectief. En met de focus  op eindgebruikers: hoe zorgen we ervoor dat zij zo efficiënt mogelijk van het nieuwe geïntegreerde energiesysteem gebruikmaken? Hierbij neem ik onder andere sociale en financiële factoren mee."

Meer weten?

Systeemintegratie