Nieuwe oplossingen voor toekomstige warmtenetten klaar voor gebruik

Nieuwsbericht |
TKI Urban Energy
Human Capital Agenda
Topsector Algemeen
|
infographic

Nederland gaat van het gas af. Om in onze toekomstige warmte- en koudevraag te voorzien zullen we op grote schaal overschakelen op collectieve voorzieningen. Hoe kunnen we die warmte- en koudenetten slim ontwerpen? En hoe zien ze eruit? In de Werkconferentie op 24 november blikken Martijn Clarijs (TNO) en Minke Goes (Essent) vooruit op een toekomst die elk moment praktijk kan worden.

“Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat voorziet dat de toekomstige warmtevraag voor ongeveer 40% wordt ingevuld met warmtenetten”, zegt Martijn Clarijs. “Er is dus een forse opschaling nodig. Om hieraan mee te werken heeft TNO samen met tientallen partijen in de warmteketen een consortium opgericht. Als innovatief duurzaam warmtecollectief voeren we het programma WarmingUP uit. Doel is de technische potentie van duurzame warmte te ontsluiten en het ontwerp en de aanleg van warmtenetten slimmer en goedkoper te maken. En dat alles met behoud van sociaal-maatschappelijk draagvlak. Daar zijn systeem- en procesinnovaties voor nodig. We gaan die innovaties binnen het collectief in hoog tempo ontwikkelen.”

Slim ontwerpen

Binnen WarmingUP richt Clarijs zich op het slim ontwerpen van warmtenetten en systeemintegratie. “In een voorgaand project hebben we een ontwerpmethode ontwikkeld voor toekomstbestendige warmtenetten. Dat is het recept waarmee partijen in de keten aan de slag kunnen. In WarmingUP maken we de potten en pannen, zoals de Design Toolkit, waarmee je warmtenetten kunt ontwerpen. Van planning, ontwerp, engineering, aanleg tot operatie: voor alle fases hebben we de beste bestaande ontwerptools onder één dak gebracht.”

Netten uitbreiden en verbeteren

Met de Design Toolkit is het ook mogelijk om bestaande warmtenetten uit te breiden, kostenefficiënter en duurzamer te maken. Clarijs: “Je houdt daarbij rekening met de belangen van verschillende stakeholders, zoals gebruikers van de warmtenetten.” Vanaf 2022 is de Design Toolkit gratis te gebruiken. In februari 2021 komt een versie beschikbaar voor ontwerpers en ontwikkelaars om ervaring mee op te doen.

Groeiende vraag

Het langzaam dichtdraaien van de gaskraan. Plannen voor collectieve warmtesystemen in de Transitievisies Warmte. Vergunningen voor nieuwbouw en grondige renovaties die vanaf volgend jaar aan eisen rond bijna energieneutrale gebouwen (BENG) moeten voldoen. Het zijn volgens Minke Goes redenen waarom de vraag naar collectieve warmte- en koude-oplossingen groeit bij gemeenten, projectontwikkelaars en particulieren. “Ons moederbedrijf E.ON heeft daar een innovatieve, efficiënte en duurzame oplossing voor, die al in Zweden, Duitsland en Groot-Brittannië wordt toegepast.”

Koude en warmte balanceren

Goes doelt op Ectogrid, een collectieve oplossing voor warmte- en koudevraag, waarmee Essent de Nederlandse warmtemarkt wil betreden. “Het is een systeem dat werkt met duurzame en decentrale warmte- en koudebronnen, zoals aquathermie en restwarmte. De lage temperaturen in het net worden met een warmtepomp opgewaardeerd naar het gewenste niveau. Zo kun je per gebouw zorgen voor het juiste comfort, en ontstaat een efficiënt systeem Dit wordt versterkt met een digitale laag die het mogelijk maakt om koude en warmte te balanceren door dit tussen gebouwen uit te wisselen, op te slaan en het systeem te optimaliseren. Hierdoor is het systeem efficiënter en goedkoper.”

Human capital aanhaken

Ectogrid is modulair opgebouwd. “Je kunt relatief klein beginnen en vervolgens uitbreiden”, zegt Goes. Flexibiliteit zit ook in de technische uitvoering. “Of het nu gaat om geo-, aquathermie of wko-systemen, afhankelijk van de aanwezige lokale bronnen kies je voor een bepaalde toepassing. In de cloud van Ectogrid en met gebruik van data en algoritmen wordt het net geoptimaliseerd.” Goes verwacht dat in 2021 de eerste Ectogrid in Nederland wordt aangelegd. “Onze Nederlandse medewerkers zullen getraind worden om met dit systeem te werken.” Ook bij WarmingUP wordt ervoor gezorgd dat het human capital is aangehaakt. Clarijs: “Hogeschool Saxion is bijvoorbeeld partner. Daar kunnen de ingenieurs van morgen nu al leren met de Design Toolkit te werken.”

Werkconferentie Topsector Energie

Op de Werkconferentie van 24 november gaan Martijn Clarijs en Minke Goes dieper in op hun oplossingen voor collectieve warmte- en koudesystemen. Meld je aan voor de breakoutsessie Innovatieve en toekomstbestendige warmtenetten.