Kansen voor waterstof: Nederland is goed op dreef

Nieuwsbericht |
TKI Nieuw Gas
|
Kansen voor waterstof: Nederland is goed op dreef

Het aantal waterstofprojecten in Nederland is in het afgelopen jaar met meer dan 25% toegenomen. Opvallende trend is dat de nieuwe projecten vaker gericht zijn op realisatie van waterstofkansen. Daarbij zijn projectleiders optimistisch over het behalen van de ambities uit het Klimaatakkoord: 500 MW elektrolyse in 2025 en 3-4 GW in 2030. Beide targets zijn haalbaar. Dat blijkt uit het jaarlijkse overzicht van waterstofprojecten van TKI Nieuw Gas.

Voor het derde achtereenvolgende jaar presenteert TKI Nieuw Gas (Topsector Energie) een overzicht van waterstofprojecten die momenteel in voorbereiding zijn in Nederland. Ook is er een trendanalyse gemaakt en een onderzoek gedaan onder de waterstofprojectleiders. Het waterstofoverzicht geeft inzicht in waar in de waardeketen projecten zich bevinden en schetst enkele belangrijke gegevens, zoals de omvang, verwachte kosten en locatie.

165 waterstofprojecten in Nederland

Het aantal waterstofprojecten in Nederland groeide sinds 2020 van 99 projecten, via 130 projecten in 2021 naar 165 medio 2022. Het overzicht van TKI Nieuw Gas omvat naar schatting zeker 80-90% van de waterstofprojecten in Nederland. Er komen steeds nieuwe projecten bij (51) maar er zijn ook projecten die afvielen (16), met name omdat het (haalbaarheid)onderzoek is afgerond en het project (nog) geen vervolg krijgt.

Meer projecten in mobiliteit

Het aantal projecten gericht op de productie van waterstof is redelijk stabiel. Naast de grote waterstofproductieprojecten komen er meer regionale, kleinschaliger projecten bij. Aan de toepassingskant is een toename te zien in de mobiliteit, zowel op water (schepen) als op land (voertuigen). Ook de kennisconsortia en partnerships nemen toe; hier is de tendens dat meer samenwerking wordt gezocht om waterstofontwikkelingen succesvol te maken. Om deze trends inzichtelijk te maken, zijn hiervoor in het waterstofoverzicht van 2022 nieuwe categorieën toegevoegd: ‘import’, ‘offshore’ en ‘partnerships’.

Minder concept, meer uitvoering

Het waterstofoverzicht geeft duiding aan het aantal toepassingsprojecten. Per categorie zijn de aantallen te laag om significante conclusies te trekken, maar we zien dat projecten uit 2020 langzaam richting uitvoering verschuiven, met als gevolg minder projecten in de conceptfase en de fase van ‘feasibility study’ en meer projecten in de fase ‘FEED-study’, ‘execution’ en ‘demonstration’.

5 GW aan elektrolyseprojecten richting 2025

Veel waterstofproductieprojecten zitten in de FEED-studiefase. Ruw geschat wordt richting 2025 voor 5 GW aan elektrolyseprojecten voorbereid, richting 2030 is dit circa 7 GW. Deze schatting hangt af van het aantal projecten dat succesvol gerealiseerd kan worden en kent enige mate van onzekerheid. Het signaal is ook dat de ambitie uit het klimaatakkoord van 500 MW elektrolyse in 2025 en 3-4 GW in 2030 binnen handbereik is. 

Toename waterstoftankstations

Veel mobiliteitsprojecten zijn van de FEED-studiefase in 2020 naar ‘execution’ gegaan in 2022. Het aantal waterstoftankstations neemt bijvoorbeeld structureel toe. In de gebouwde omgeving is het aantal projecten relatief beperkt. Er komen momenteel niet veel projecten bij. Bestaande projecten zijn hier bezig met de ‘proof of concept’ voor installaties en wijkoplossingen zitten in de voorbereidende fase voor daadwerkelijke uitvoering. Corona was hier een belangrijke oorzaak van de langzame ontwikkeling en vertragingen.

Projectevaluatie: uitdagingen

Welke knelpunten ervaren projectleiders bij de realisatie? TKI Nieuw Gas benaderde 130 projecten om een korte vragenlijst in te vullen waarvan 40 hebben gereageerd (respons: 30%). De reacties waren overwegend afkomstig van projecten gericht op productie van waterstof en toepassing in de mobiliteit. Qua fase bevonden zij zich in de uitvoering van het project of in de FEED-studiefase. Wat betreft realisatie verwachten veel projecten in 2022 en 2023 tot uitvoering te komen (2/3 van de respondenten). Sommige projecten geven aan dat ze door Corona en leveringsproblemen zijn vertraagd.

De respondenten noemden de volgende uitdagingen bij de ontwikkeling van hun projecten:

  • Belangrijkste knelpunten: financiering van het project, de economische haalbaarheid en ontbrekende regelgeving;
  • Overige knelpunten: de vergunningverlening, de borging van aan- en afvoer van elektriciteit en waterstof voor het project, de financiering voor de benodigde technische doorontwikkeling en het vinden van leveranciers van technologie;
  • De politieke ambitie en visie past niet altijd bij de projectvorm en -realisatie;
  • Corona was spelbreker, vooral bij projecten waarin burgerparticipatie van belang was;
  • Veiligheidseisen (voor mobiliteit), het vinden van geschikt personeel (bij de productie) én een geschikte locatie (voor mobiliteit) lijken op dit moment nauwelijks een probleem te zijn.