Geef burgers lokaal autonomie over hun duurzame energievoorziening

Nieuwsbericht |
Systeemintegratie
|
Systeemintegratie

Voor verduurzaming van ons energiesysteem gaat de hele keten op de schop. Niet alleen technisch, ook economisch, sociaal-maatschappelijk en beleidsmatig moeten we aan de juiste knoppen draaien willen we onze energievoorziening betrouwbaar, betaalbaar, veilig én duurzaam maken. Dit betoogt Mart van Bracht, programmadirecteur Systeemintegratie bij de Topsector Energie. In de Werkconferentie op 24 november gaat hij in op de ingewikkelde puzzel van systeemintegratie én schetst hij een mogelijke oplossingsrichting.

Lang ging energie via gescheiden ketens voor bijvoorbeeld gas en elektriciteit. “Maar we gaan naar een situatie waarin we onze woningen met elektriciteit, rest- of aardwarmte verwarmen, we elektrisch gaan rijden en waarin de industrie overstapt op waterstof die we maken met elektriciteit”, zegt Van Bracht. “We werken toe naar één systeem, dat vele malen ingewikkelder is door allerlei afhankelijkheden. Ook aan de aanbodzijde: denk aan weersafhankelijke, sterk fluctuerende wind- en zonne-energie waarvan je de pieken en dalen met energieopslag moet zien op te vangen.”

Uiteenlopende afhankelijkheden

De afhankelijkheden beperken zich niet tot de techniek. Ook economische aspecten spelen een rol. “Energieconsumenten worden ook -producenten. Verdienmodellen gaan daardoor veranderen. Er is bovendien een sterke sociaal-maatschappelijk vraagstuk: gaan Nederlanders wel meedoen aan de energietransitie? Met welke prikkels stimuleer je hen? En dan zijn er nog wetten en regels die een bepaald effect hebben. Soms onbedoeld ongunstig. Zo is het bijvoorbeeld voor lagere inkomens lastiger te profiteren van de voordelen van duurzame energie. Want voor verduurzaming zijn vrijwel altijd investeringen nodig. Bovendien is het voor bewoners van gebouwen met veel sociale huurwoningen niet altijd mogelijk of toegestaan om voldoende zonnepanelen te plaatsen.”

Centrale regie

Alle technische, bedrijfseconomische, sociaal-maatschappelijke en beleidsmatige kanten aan het energiesysteem zijn met elkaar verbonden als communicerende vaten. Verandert één aspect, dan beweegt de rest mee. Maar hoe dirigeer je dat geheel naar een voorziening die voor iedereen betaalbaar, veilig en betrouwbaar blijft en in de toekomst duurzamer wordt? “Daar bestaat geen kant-en-klare oplossing voor”, bekent Van Bracht. “We moeten in elk geval af van een gefragmenteerde, sectorale benadering. Dan bedenkt ieder op zijn eigen puzzelstukje een oplossing en is het maar de vraag is of die puzzelstukjes op elkaar gaan passen.”

Subsidieregeling Systeemintegratie

Van Bracht pleit voor meer centrale regie om tot systeemintegratie te komen. “Daarbij kunnen overheden vanuit bepaalde leidende principes het energiesysteem helpen neerzetten. Op welke vormen van hernieuwbare energie richten we ons nu echt en zijn dat ook doordachte keuzes? Voor die centrale regie hebben we nieuwe kennis en tools nodig om de juiste beslissingen te nemen. Met de subsidieregeling Systeemintegratie nodigen we de markt uit die te ontwikkelen.”

Meer focus op lokaal en (semi)autonoom

De centrale regie is maatgevend voor zowel een Noordwest-Europese, nationale, regionale en lokale invulling. “Door de groei van lokale energiesystemen beweegt het zwaartepunt van de energievoorziening steeds meer naar de haarvaten van het systeem. Mijn stelling is dat die lokale initiatieven ook heel goed kunnen functioneren, mits dit op een geordende wijze gebeurt. Geef bewoners in een buurt ruimte om hun eigen energie op te wekken en aan elkaar te leveren. Zorg er tegelijkertijd voor dat het energiesysteem van deze buurt verbonden is met andere energiesystemen. Dan kan er onderling en van buiten worden ingespeeld op tekorten of overschotten aan energie. Zo ontwikkel je een geordend stelsel van semi-autonoom functionerende duurzame energiesystemen: een zogeheten ‘holarchische’ systeemopzet.”

Meer informatie

Tijdens de Werkconferentie Topsector Energie op 24 november licht Mart van Bracht zijn ideeën over holarchische energiesystemen nader toe.