Elektrificatie in de industrie

Nieuwsbericht |
TKI Energie en Industrie
|
EIES 2020

TKI Energie & Industrie ontwikkelt een routekaart om richting en snelheid te geven aan de elektrificatie in de industrie. Wat betekent die elektrificatie voor grote chemische complexen als Chemelot? En wat voor technologieën zijn nodig en welke uitdagingen zijn er? TKI Energie en Industrie ging erover in gesprek tijdens de European Industry & Energy Summit op 9 december.

De routekaart elektrificatie is bedoeld om de industrie op weg te helpen met de overgang van fossiele naar duurzame elektrische energie en het uitbannen van CO2-uitstoot. Rob Kreiter, directeur TKI Energie en Industrie: ‘De routekaart helpt om het pad naar de klimaatdoelen van 2030 en 2050 te schetsen. Het ontwikkelen van nieuwe technologieën is daarbij van cruciaal belang.’

Meer ondersteuningsmechanismen nodig

De sessie tijdens de summit op de tweede dag over de elektrificatie van de industrie ging dieper in op wat voor technologische opties en uitdagingen er precies zijn. Sebastiaan Hers is vanuit zijn positie als senior energieconsultant bij onderzoeksinstituut TNO dagelijks bezig met veelbelovende technologische innovaties voor elektrificatie van de industrie en het realiseren van het potentieel daarvan. ‘Veel technologieën zijn al beschikbaar, waaronder elektrische hittepompen, elektrisch boilers en groene waterstof,’ vertelde hij, ‘maar deze innovaties hebben nog wel tijd nodig om geschikt te raken voor gebruik op grote schaal in de industrie.’ Een andere uitdagingen die Hers tijdens de sessie aanstipte betreft het volume van duurzame elektrische energie: dat is op dit moment te laag en moet gaan groeien om elektrificatie van de industrie mogelijk te maken. Ook de kosten van duurzame elektrische energie zullen in de toekomst omlaag moeten. Daarnaast is het volgens Hers ook noodzakelijk om kracht te zetten achter de ontwikkeling van de infrastructuur voor elektrificatie. Kort gezegd zijn er in de woorden van Hers ‘meer ondersteuningsmechanismen nodig om de industrie volwaardig te kunnen elektrificeren.’

Elektrische kraakfornuizen

Gevraagd naar welke relatief onbekende technologieën naar verwachting een grote rol in de elektrificatie kunnen gaan spelen, noemde Hers elektrische kraakfornuizen. ‘Deze technologie is voor bedrijven nog nieuw en nog niet volledig ontwikkeld. Om elektrische kraakfornuizen te realiseren zullen verschillende partijen nauw moeten samenwerken en hun acties moeten coördineren. TNO probeert dat proces te faciliteren door input van stakeholders te verzamelen en hen samen te brengen. Zo kunnen ze ideeën uitwisselen en tot een gezamenlijke visie komen.’

Chemelot is tegen 2050 veranderd in een duurzaam complex

Na de presentatie van Hers verschoof de blik naar Chemelot, een groot chemisch complex in Limburg waar uit natuurlijk gas, elektriciteit en nafta allerlei producten worden gemaakt. René Slaghek, senior consultant bij Chemelot-Brightsite: ‘Chemelot is helaas een van de grootste CO2-vervuilers van Nederland, maar wij geloven dat Chemelot tegen 2050 veranderd is in een duurzaam complex.’ Dat wil het bedrijf op twee manieren voor elkaar krijgen. Ten eerste via de transitie van fossiele naar duurzame grondstoffen, waaronder duurzame moleculen, duurzame waterstof en duurzame of circulaire koolstof.

Kosten van groene elektriciteit moeten omlaag

Ten tweede middels elektrificatie. Slaghek: ‘De meest interessante technologische opties voor elektrificatie bij Chemelot zijn elektrische boilers, elektrische stoomturbines en elektrische kraakfornuizen en -reformers. De beschikbaarheid van groene elektriciteit is daarbij een grote uitdaging: kan Nederland daarvan voldoende opwekken? En is ook de infrastructuur aanwezig om het naar de industrie te krijgen?’ Slaghek benadrukte dat het cruciaal is om in de toekomst een kloppende business case te vinden voor de elektrificatieprojecten. Hij bevestigde de uitspraak van Hers dat daarvoor de kosten van groene elektriciteit omlaag zullen moeten. Ook het gegeven dat de verschillende onderdelen van het Chemelot-complex diep met elkaar geïntegreerd zijn, maakt het volgens Slaghek uitdagender om elektrificatie door te voeren.

Samenwerking in de hele waardeketen is de sleutel

De case Chemelot-Brightsite werd verder besproken in een panel met Slaghek, Hers, Kreiter, programmadirecteur systeemintegratie Andreas ten Cate van het Institute for Sustainable Process Technology en Michiel Dorresteijn, senior consultant bij Energy21. Zowel Ten Cate als Dorresteijn zijn dagelijks bezig met het realiseren van elektrificatie van de industrie. ISPT probeert dat vooral te doen door stakeholders met elkaar samen te brengen en opties voor hen te ontwikkelen. Energy21 richt zich met name op het bieden oplossingen aan grote spelers in de energiesector. Aansluitende op de eerdere sessie  zijn ook Ten Cate en Dorresteijn ervan overtuigd dat samenwerking in de gehele waardeketen de sleutel is tot elektrificatie van de industrie.

Elektrificeren door kleine stapjes

Uit de paneldiscussie rolde daarnaast nog een heldere conclusie: de visie en de wil voor het elektrificeren van de industrie zijn aanwezig bij alle betrokken partijen, maar het is moeilijk om een stap te zetten omdat er aan zoveel dingen tegelijkertijd moet worden gedacht. De oplossing, volgens Slaghek? ‘Probeer kleine projecten op te zetten en die goed uit te voeren. Neem bijvoorbeeld de elektrische boilers waar we bij Chemelot-Brightsite aan werken: dat is vergeleken met het elektrificeren van een kraakfornuis een relatief kleine stap, maar het ís er wel een. Door kleine stapjes te maken leer je ook tegen wat voor grenzen je zoal aanloopt. Dat is heel leerzaam.’

Verschillende bronnen van duurzame energie

In de afsluitende woorden van de sessie gaf TKI-directeur Rob Kreiter aan veel te hebben geleerd van de case Chemelot-Brightsite: ‘Ik neem mee dat flexibiliteit die zo belangrijk is om processen te kunnen elektrificeren, ook zit in schakelen tussen verschillende bronnen van duurzame energie. De bevindingen van deze sessie nemen we zeker mee in de routekaart voor elektrificatie van de industrie, die in maart opgeleverd zal worden.'

De uitzending is hier terug te kijken