Eindgebruikers als startpunt van verduurzaming

Nieuwsbericht |

Het klimaatakkoord vraagt om innovatie in de energiesector. En niet alleen op het gebied van technologie, aldus duurzaamheidsexpert Ruth Mourik. ‘De overheid moet ook anders kijken naar eindgebruikers. Het is tijd om hen écht centraal te stellen.’

Stel: u moet als overheid een publiekscampagne verzinnen over energiebesparing. Welke voordelen van energiebesparing noemt u? Grote kans dat u als eerste denkt aan ‘een beter milieu’ en ‘geldbesparing’. ‘Maar deze waarden zijn voor veel mensen niet voldoende motivatie om te kiezen voor duurzame oplossingen, zegt Ruth Mourik. Met haar organisatie Duneworks heeft ze in opdracht van RVO en het Internationale Energie Agentschap onderzoek gedaan naar gedragsverandering met betrekking tot energievraagstukken. ‘De motivatie voor duurzame oplossingen heeft vaak weinig met energie te maken. Eindgebruikers willen een bepaald soort leven leiden. En ze gaan alleen voor duurzame oplossingen wanneer ze zien dat verduurzaming een oplossing is voor problemen, of een antwoord op vragen. Ouders willen bijvoorbeeld dat hun kind minder last heeft van astma en optimaliseren daarom het klimaat in hun huis.’

Samenwerken met het bedrijfsleven

Een publiekscampagne doet er goed aan ook in te spelen op andere waarden, aldus Mourik. ‘Ontdek wat mensen in hun dagelijks leven het belangrijkst vinden en nastreven, zoals de gezondheid van hun kind. En laat vervolgens zien hoe energiebesparing daar een middel toe is.’ Op dit moment gaat het anders. ‘We hebben we overheidscampagnes geanalyseerd. En wat blijkt? Zij weerspiegelen vaak de impliciete overtuiging dat mensen hun gedrag aanpassen als ze daar financieel baat bij hebben. Terwijl de echte redenen om te verduurzamen vaak veel minder voor de hand liggen.’ Hoe kom je achter die redenen? ‘Begin met persoonlijk contact. Uit de gesprekken met eindgebruikers komen persoonlijke verhalen voort. Die geven inzicht in de behoeften en wensen van die mensen.

Samenwerken met de wetenschap

Je kan niet met iedereen individuele gesprekken voeren. Maar gesprekken kan je wel verwerken tot algemene conclusies. ‘Je kunt kwalitatieve informatie kwantificeren naar een representatief wetenschappelijk niveau’, aldus Mourik. ‘En die gegevens kun je gebruiken voor je campagnes. En vervolgens kan je samenwerken met intermediairs. Uit onderzoek blijkt dat mensen die bij de eindgebruikers over de vloer komen – zoals installateurs, hypotheekadviseurs en energieconsultants – een hele goede ingang zijn.’

Je kan als overheid met dit soort professionals samenwerken. Bijvoorbeeld door hen te trainen om het gesprek aan te gaan met bewoners over de rol van energie in het huishouden, stelt Mourik. ‘Zo leren we wat zij belangrijk vinden en hoe duurzame energie kan helpen die waarden te realiseren. Het is zaak dat de overheid, de wetenschap én het bedrijfsleven beter gebruikmaken van elkaars kennis en kunde. Steeds vanuit het besef dat energiebesparing voor eindgebruikers geen waarde op zich is. Het is eerder een middel voor doelen die vaak minder met energie te maken hebben en persoonlijker en genuanceerder zijn dan verwacht. Laat dit besef het startpunt zijn van duurzame-energiecampagnes, en stel de eindgebruiker centraal.’