“Daar waar het schuurt, zit interessante kennis”

Nieuwsbericht |
Human Capital Agenda
Systeemintegratie
|
Pixabay

We hoeven gelukkig steeds minder vaak uit te leggen waarom de energietransitie zo belangrijk en urgent is. En ook de aandacht voor burgerparticipatie neemt toe. Eefje Cuppen is hoogleraar Governance of Sustainability aan De Universiteit Leiden en doet onderzoek naar burgerparticipatie in de energietransitie. “Ga je niet met burgers in gesprek over beleid of projecten die hen aangaat? Dan zit er een dikke kans in dat het niet kan worden doorgezet.”

Waarom is het zo belangrijk om burgers te betrekken bij de energietransitie?
“Nederland is een klein land waar steeds meer partijen claims doen op de beschikbare ruimte. Er liggen enorme opgaves in onder andere de energietransitie, waterhuishouding, woningbouw, landbouw, natuurbehoud, biodiversiteitsherstel. Daarnaast zie je dat burgers steeds mondiger worden en voor hun belangen opkomen. Zie het als een kleine taart die verdeeld moet worden onder heel veel mensen. Dan kan je maar beter in gesprek over wie welk stuk van de taart krijgt, anders komt er hoe dan ook ruzie van.”

 Waarom willen burgers zo graag betrokken zijn?
“Een energieconflict gaat voor burgers over veel meer dan alleen maar energie. Het gaat over vertrouwen, sociale cohesie, energierechtvaardigheid… Mensen spreken zich steeds vaker uit tegen de manier waarop beslissingen genomen worden. Burgerparticipatie speelt in op die noodzaak naar inspraak en verandering.”

Burgers een stem geven, hoe pak je dat nu goed aan in je organisatie?
“First things first. Zorg dat participatie goed ingebed is in je organisatie of systeem. Je bent even ver van huis als je omgevingsmanager na het ophalen van de omwonendenbelangen alleen maar de strijd aan moet om die belangen ook intern op tafel te krijgen. Communicatie richting medewerkers over het belang, de urgentie en de winst van burgerparticipatie is daar een groot onderdeel van. Zorg dat je kennis en ervaring in huis haalt, mensen die in de praktijk gezien en geleerd hebben hoe het eraan toe gaat.”

Aan welke andere voorwaarden moet je aanpak voldoen?
“Er is transparantie nodig over de opdracht en de implementatie richting de deelnemers van je participatiegroep. Wat ligt al vast en waar gaan ze over meedenken? Wat gebeurt er nadien met de uitkomst? Ook nu gaat het ook over bewustwording binnen de organisatie dat het belangrijk is om ook echt naar die burgers te luisteren en daar wat mee te doen. Het kan niet vrijblijvend zijn wat er met de uitkomsten van burgerparticipatie gaat gebeuren. Anders prikken burgers er direct doorheen en sta je weer even ver.”

Waarom moeten organisaties met burgerparticipatie aan de slag?
“Het kan je project heel erg verrijken want burgers beschikken over lokale praktijkkennis die je als buitenstaander simpelweg niet hebt. En burgers niet betrekken kan vergaande gevolgen hebben. Er zijn dan ook genoeg voorbeelden in de praktijk waar het fout is gelopen. Projecten die niet door konden gaan omdat er geen draagvlak was bij lokale overheden. Of actiegroepen van burgers die het maatschappelijk debat weer hoog doen oplaaien. Zelfs al is je techniek, beleid of innovatie proven technology, je project wordt gewoon stopgezet als je het lokaal probeert door te drukken.”

Kunnen we wel leren van het maatschappelijk debat?
“Zeker! Mensen die protesteren en op straat komen, doen dat omdat er bepaalde waarden op het spel staan. Als je conflict constructief benadert, kan het een bron van kennis worden in plaats van alleen maar iets lastigs. Daar waar het schuurt, zit interessante kennis.”

Wil je meer weten? Vorige maand verscheen het adviesrapport ‘Betrokken bij Klimaat’, van de Commissie Brenninkmeijer waar Cuppen mede-auteur van is. Lees hier het volledige rapport.