MVI-E projecten in beeld

Een innovatie is pas succesvol als deze op een goede manier maatschappelijk raakt ingebed.  Hoe gaat dat nu in de praktijk? Het Programma Maatschappelijk Verantwoord Innoveren-energie (MVI-e), van de Topsector Energie (TSE), laat bedrijven, kennisinstellingen en overheden nieuwe perspectieven zien.

Wat houdt maatschappelijk verantwoord innoveren bij energie-innovaties en transitievraagstukken in? En wat levert het zoal op? We laten dat zien aan de hand van 12 voorbeeldprojecten.

Project Projectbeschrijving
  Green Wedge

Inkopers van technologieën zoals warmtepompen zijn vaak niet op de hoogte van nieuwe, duurzame mogelijkheden. Verkopers doen aan zelfcensuur. Waarom ze dat doen en hoe je dat kunt veranderen? Met behulp van inzichten uit de sociaal-psychologie in een workshop verbeteren de leveranciers hun verkoopgesprekken, waarbij ze zich bewust worden van veel biases. De psychologie achter besluitvorming kan leveranciers helpen bij het voeren van effectieve klantgesprekken voor hun duurzame technologie.

Lees meer over dit project >>>

Artikel:

Leveranciers in gesprek: hoe verkoop je duurzame technologie? (vakblad Warmtepompen)

  Op weg naar een klimaatneutrale Grond- Weg- en Waterbouw

De grond, weg- en waterbouw wil verduurzamen. In dit project hebben diverse stakeholders in de hele keten samen gekeken naar verschillende routes hoe dat te doen. De werkwijze was een open discussie waarin alle belangen naar voren kwamen. Mooie resultaten zijn duurzame maatregelen die de sector gaat nemen, en een nieuwe wijze van aanbesteding waarbij duurzaamheid ook wordt meegewogen door Rijkswaterstaat.

Lees meer over dit project >>>

  Eensgezind Energieneutraal
 

Wat maakt in een lokale gemeenschap dat mensen deelnemen aan projecten om tot energieneutrale maatregelen te komen? Hoe zien de sociale netwerken van deze samenwerkingsverbanden eruit? Wat maken we daaruit op, wat wel of niet succesvol bijdraagt aan het eindresultaat? Inzichten op deze vlakken helpen om de groei van een energiecorporatie van burgers te versnellen.

Stichting Energie Neutraal deed onderzoek bij 13 energie-initiatieven van bewonersgroepen. Zij hebben het plan om over 10 jaar energieneutraal te zijn. Dit levert onder andere een 10 stappenplan van Stichting Energie Neutraal op. Daarin staan de succesfactoren die zorgen voor toetreden tot een energiecoöperatie.

Lees meer over dit project >>>

Website:

www.samenenergieneutraal.nl

  Beïnvloeding Gezinspraak

Gezinnen zijn moeilijk te verleiden tot een beslissing om te investeren in duurzame maatregelen voor hun woning. De overheid richt zich te veel op de energieopgave is mede een oorzaak. Dit in combinatie met onderbelichting van woningonderhoud en -verbetering. Wageningen University, Nyenrode Business Universiteit, maatschappelijk initiatief Buurkracht en energiecoöperatie Hoom deden onderzoek. Hoe vindt de besluitvorming tot verduurzaming plaats in gezinnen?

Een uitkomst is dat mannen vaak het uitzoekwerk doen. De focus daarbij is op technische specificaties en gemak. Maar vrouwen hebben een doorslaggevende rol in het proces. Hun focus is een gezond binnenklimaat. Samen brachten de partners een ‘ladder van besluitvorming’ in kaart. Deze helpt installateurs en adviseurs op weg bij de advisering van gezinnen bij hun aanpak te verduurzamen.

Lees meer over dit project (pdf) >>>.

e-Magazine:

Gezinspraak, hoe gezinnen besluiten over energiebesparing (pdf)

  Bewonerscommunicatie bij vervangende nieuwbouw
 

Hoe stimuleren we huurders om akkoord te gaan met vervanging van hun woning? De afspraken in het Energieakkoord om in 2020 ongeveer 100 petajoule te besparen. In 2050 moeten alle woningen energieneutraal zijn. Dat is in het huidige tempo van renovatie onmogelijk te halen. Er zal vaker voor vervangende nieuwbouw moeten worden gekozen.  Het verkrijgen van instemming van huurders vormt een belangrijk obstakel.

In dit project ontwikkelt TNO samen met 3 woningbouwcorporaties een communicatieaanpak. Deze moet de weerstand van bewoners voor sloop en nieuwbouw van hun woning verminderen. Bewoners blijken achteraf vaak zeer tevreden met hun nieuwe woning. Hoe manifesteer je die tevredenheid bij bewoners in het voortraject? En wat zijn doorgaans hun weerstanden?

Lees meer over dit project >>>

Publicatie:

Bewonerscommunicatie bij vervangende nieuwbouw: inspiratieboek (pdf)

  Standard grids, smart homes
 

 Het gebruik van elektrische voertuigen, PV en elektrische warmtepompen door huishoudens vraagt om een toename van de flexibiliteit in het energiesysteem. De distributiebedrijven zien veel grotere fluctuaties in hun netten. Om de flexibiliteit te vergroten is netverzwaring voorkomen door gedrag incentives met een stoplicht. Dat is kan door de netaansluiting zo weinig mogelijk te belasten, respectievelijk te gebruiken. Zelfs in het geval van behoorlijke productie van elektriciteit door PV panelen of van belasting door de lading van een elektrische auto.

Om aan de eisen van flexibilisering te voldoen, is de ontwikkeling van een nieuw Home Energy Management Systeem (HEMS) nodig. Het HEMS vormt het intelligente deel van het smart home systeem. Alliander en TU Eindhoven willen het in de praktijk gaan toepassen.

Lees meer over dit project >>>

  Club van Wageningen
 

Klik op het plaatje om te vergroten.

De Club van Wageningen is een verandernetwerk van invloedrijke voortrekkers. Dat zijn energiebedrijven, netbeheerders, wetenschappers, prosumers, vertegenwoordigers van de overheid en digitale startups. Deze voortrekkers willen de publieke waarden eerlijk, inclusief en democratische bestuurbaarheid behouden in het energiesysteem van de toekomst. Ook als dat systeem digitaliseert. Onder invloed van de economische logica uit Silliconvalley is de kans groot dat digitale energieplatforms oneerlijke aspecten krijgen. In zekere mate worden ze exclusief en niet zijn niet langer democratisch te besturen.

De gemeenschappelijke overtuiging van het Club van Wageningen netwerk is dat het immens complexe vraagstuk van een digitaliserend energiesysteem, noodzakelijk om decentrale duurzame opwekking mogelijk te maken, alleen bij te sturen is richting een eerlijke, inclusieve en democratische realiteit, als alle actoren uit het energiesysteem met elkaar in verbinding staan tijdens het werken aan de digitalisering van het energiesysteem. Dit traject verbindt diverse stakeholders onderling, om vervolgens de huidige problemen en uitdagingen te analyseren en acties te benoemen. Partijen werken in hun eigen context aan een maatschappelijk verantwoorde digitale vernieuwing van het energiesysteem, met behulp van de inzichten die zij in het netwerk hebben opgedaan.

Het netwerk werkt als volgt:

  • We brengen het netwerk van veranderaars bij elkaar;
  • We maken moeilijke systeemvragen begrijpelijk;
  • We stellen belangrijke vragen gekoppeld aan de missie;
  • We delen inspiratie over mogelijke antwoorden.

Zie voor meer informatie www.clubvanwageningen.nl.

  North Sea Energy lab

Het MVI North Sea Energy Lab is een experimentele en innovatieve ruimte. Stakeholders werken er samen aan een gedeeld toekomstbeeld. Daarin is de Noordzee een duurzame energiebron waar we stappen naartoe zetten. Wat is er nodig voor de doorontwikkeling van windenergie op zee? Hoe houden we rekening houden met alle belangen, inclusief de natuur? Het leverde het volgende op:

  1. We hebben nu meer inzicht in de functionering van het 'huidige systeem'. Dat toont dat een integrale ontwikkeling van Noordzee niet vanzelfsprekend is. Ook niet van windparken die in de Noordzee liggen.
  2. Persoonlijk leiderschap - actoren die 'ervoor gaan staan' en zich kwetsbaar op durven stellen
  3. Concrete pilots waar een combinatie van actoren aan samenwerkt om te komen tot meer integrale windparken. Onder andere een pilot kleinschalige kreeftenvisserij in windparken.
  4. Concrete interventies (nu opgenomen in Noordzeeakkoord) om de transitie van de visserij te bevorderen. Dat is een randvoorwaarde om wind op zee te laten slagen.

Kijk voor meer informatie op Onze Visie.

Rapportage:

Op weg naar een integrale ontwikkellogica op de Noordzee (pdf)

  Doorontwikkelen en opschalen aanpak energiebesparing
 

Een professionele, buurtgerichte energiebesparingsaanpak lijkt de oplossing om het aantal energiebesparende maatregelen te verhogen. Via interviews met eigenaarbewoners is in kaart gebracht hoe energiebesparing een rol speelt bij het onderhoud en de verbetering van woningen. En hoe woningeigenaren daarbij begeleid willen worden. 3 bestaande buurtgerichte energiebesparingsaanpakken (Buurkracht, Hoom en KAW Slim Wonen, Reimarkt) / KUUB) zijn onder de loep genomen.

Gekeken is naar de positionering van de afzender, het verdienmodel, en de samenwerking met het bedrijfsleven. Ook de inpassing van de CRM-systemen binnen een lokale aanpak is onderzocht. Hiermee monitoren zij de eigenaarbewoners op langere termijn. Ze kunnen daardoor aanbiedingen op maat doen. Deze systemen blijken succesvol en worden daarom verder doorontwikkeld.

Lees meer over dit project >>>

  De buurttransformator
 

Hoe kan een voornemen tot renovatie en energie verduurzaming van buurten met sociale huurwoningen op participatieve wijze vorm worden gegeven? Woonbedrijf heeft de 'Buurttransformator aanpak' ontwikkeld met als doel om technische en sociale innovatie parallel vorm te geven.

Binnen dit project onderzochten en evalueerden zij lopende trajecten en interventies en droegen wij bij aan de verbetering en uitrol van de Buurttransformator aanpak. Op basis van het onderzoek naar de werking van de Buurttransformator heeft Duneworks 'De Stemgever, bouwstenen om samen met de bewoners, tot duurzame verbetering te komen' ontwikkeld.

Lees meer over dit project >>>

Eindrapport:

De Buurttransformator: Co-creëren met duurzame energie in buurten met sociale woningenverhuur (pdf)

Tool:

  Energie besparen als anderen de rekening betalen
 

Hoe zorg je ervoor dat je gasten bewust met energie omgaan, als jij als hoteleigenaar de rekening betaald?

De onderzoekers concludeerden dat het helpt als mensen zich actief committeren aan energiebesparend gedrag. Dit effect is te vergroten door hen hier vooraf voor te belonen met een cadeautje voor zichzelf. Er is ook een positief effect gevonden wanneer studenten een cadeautje voor een ander ontvangen en geen commitment tekenen. Het experiment is vervolgens herhaald. Daarbij is ook gebruik gemaakt van slimme meetapparatuur om het daadwerkelijke elektriciteitsverbruik te meten. De resultaten van deze studie worden nu geanalyseerd. De eerste resultaten laten steeds een effect van 2,5 tot 15% energiebesparing zien.

Lees meer over dit project >>>

  Win-Wind
 

Making offshore wind farms winning for society. Enabling commercial multi-use Phase 1: collaboration, harvest potential and risk reduction of low-impact fisheries in offshore wind farms.
The project ‘Win-Wind’ aims to research and demonstrate the possibilities for co-use of offshore windfarms, through a pilot project with passive low-impact fisheries in casu lobster and brown crab fisheries. This pilot yields insights in ecological and economic implications. It will show how to create a framework for multi-use of wind farms and how to support the transition of the fishery sector. Participating: Stichting Wageningen Research (Marine: WMR, Economic: WEcR), Vissen voor de Wind project members fishing companies Cramer Noordwijk Beheer BV, Noordzee Charters (Arjan Korving), Rederij W. van der Zwan & Zn BV.

  Leerlijn Briljante Mislukkingen
 

Hoe creëren we enige veiligheid voor koplopende ambtenaren (en andere betrokken partijen) die stappen durven te zetten in de energietransitie? Aardgasvrije wijken zijn een gevoelig en belangrijk onderwerp. Dat kan ambtenaren terughoudend maken, terwijl juist openheid en focus op faalopbrengsten zorgt dat we steeds beter naar het einddoel komen. Samen met Prof. Dr. Paul Iske van het Instituut voor Briljante Mislukkingen werken we aan een leerlijn voor ambtenaren om met meer openheid en humor ervaringen te kunnen delen en sneller van elkaars ervaringen te leren. Op basis van input uit een survey (met ongeveer 20 respondenten) en een interactieve sessie (4 gemeenten) ontwikkelt het IvBM een inter- en intra-gemeentelijke leermodule die gemeenten in staat stelt met en van elkaar te leren, om zodoende ‘learning before, while and after’ te vergroten, zodat gemeenten sneller en veiliger in elkaars voetsporen kunnen treden.

Website:

www.briljantemislukkingen.nl